Sống chung là một sự sắp xếp trong đó hai người có quan hệ tình cảm sống cùng nhau mà không kết hôn, và đối với nhiều cặp đôi tại Úc, đây là nền tảng cho một cuộc sống chung lâu dài và gắn bó. Cả các cặp vợ chồng đã kết hôn hoặc các cặp chung sống như vợ chồng (de facto – cặp đôi chưa kết hôn) đều có thể sống chung, nhưng điều đó thực sự có ý nghĩa gì về mặt pháp lý?
Sống chung đơn giản là thuật ngữ pháp lý chỉ việc “sống chung dưới một mái nhà”. Nếu bạn đang sống cùng bạn đời tại Úc và muốn biết mình có những quyền và nghĩa vụ gì, hoặc nếu mối quan hệ của bạn đã kết thúc và bạn cần sự hỗ trợ từ các luật sư ly thân có kinh nghiệm, thì việc hiểu rõ khía cạnh pháp lý của việc sống chung là bước đầu tiên rất quan trọng.
Mặc dù hình thức này phổ biến ở các cặp vợ chồng đã kết hôn, nhưng nó cũng phổ biến không kém đối với các cặp chung sống như vợ chồng (de facto). Việc sống chung có thể xảy ra ở các cặp khác giới hoặc cùng giới. Tuy nhiên, chỉ đơn giản là sống cùng nhau và có quan hệ tình cảm hoặc quan hệ tình dục không có nghĩa là đã hình thành quan hệ chung sống như vợ chồng. Theo luật gia đình của Úc, một người được xem là đang trong quan hệ chung sống như vợ chồng với người khác nếu:
- Hai người không có tình trạng hôn nhân hợp pháp hoặc không kết hôn hợp pháp với nhau;
- Hai người không có quan hệ huyết thống trong gia đình; và
- Hai người sống chung và duy trì quan hệ trên cơ sở “một đời sống gia đình thực sự”.
Thật vậy, việc sống chung lâu dài với bạn đời là mục tiêu cuối cùng của nhiều mối quan hệ. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải nhận thức rằng việc này sẽ kéo theo những hệ quả pháp lý, đặc biệt trong trường hợp hai bên chia tay. Hãy cùng xem những hệ quả pháp lý này có ý nghĩa gì đối với các cặp đôi tại Úc.
Điều Gì Được Xem Là “Đời Sống Gia Đình Thực Sự” Đối Với Các Cặp Đôi Tại Úc?
Việc xác định “đời sống gia đình thực sự” có thể khác nhau tùy thuộc vào hoàn cảnh của từng trường hợp. Một số yếu tố mà Tòa án Gia đình sẽ xem xét bao gồm:
- Thời gian sống chung dưới cùng một mái nhà;
- Bản chất mối quan hệ – liệu có yếu tố thân mật, tình cảm hay không;
- Mức độ phụ thuộc hoặc độc lập về tài chính;
- Việc sở hữu tài sản chung;
- Việc có con chung hoặc con riêng và các thỏa thuận chăm sóc, trợ cấp hiện có;
- Mức độ cam kết của hai người đối với cuộc sống chung; và
- Cách những người xung quanh nhìn nhận mối quan hệ – họ thấy hai người là một cặp hay chỉ là bạn cùng nhà.
Ví Dụ Về Việc Sống Chung
Khi đánh giá mối quan hệ, Tòa án Gia đình sẽ xem xét tất cả các hoàn cảnh của vụ việc. Hãy cùng xem xét ví dụ trong vụ Weldon & Levitt [2017] FCCA 3072. Mặc dù có hai người con, Tòa án quyết định rằng cặp đôi này không ở trong một mối quan hệ chung sống như vợ chồng. Phán quyết của thẩm phán — từ chối việc phân chia tài sản — xuất phát từ các điểm không thống nhất:
- Một bên cho rằng mối quan hệ là chung sống như vợ chồng (de facto), trong khi bên còn lại thì không.
- Hai người chỉ sống chung dưới một năm, và ông Weldon có đóng tiền trợ cấp nuôi con.
- Cặp đôi chỉ có quan hệ tình cảm gián đoạn trong suốt 13 năm.
Do đó, thẩm phán đã bác bỏ các yêu cầu của Weldon, gỡ bỏ các hạn chế đối với tài sản, tuyên bố không tồn tại mối quan hệ chung sống như vợ chồng (de facto). Vụ việc này cho thấy rõ vì sao các cặp đôi tại Úc đang sống chung nên cân nhắc chính thức hóa thỏa thuận chung sống của mình. Nếu cặp đôi đã ký kết một thỏa thuận chung sống, kết quả của vụ việc có thể đã rất khác.
Vì Sao Các Cặp Đôi Chưa Kết Hôn Chọn Sống Chung
Theo một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Gia đình Úc (Australian Institute of Family Studies) về việc sống chung, nhiều cặp đôi chưa kết hôn lựa chọn sống chung vì cho rằng họ chưa đủ trưởng thành hoặc chưa phù hợp để kết hôn, hoặc do mối quan hệ còn thiếu ổn định và họ muốn kiểm tra mức độ hòa hợp của mình. Nói cách khác, sống chung đôi khi được xem là lựa chọn dễ dàng hơn trong trường hợp mối quan hệ không thành công. So với hôn nhân, thủ tục ly hôn thường kéo dài và phức tạp hơn. Ở góc độ tích cực hơn, một số cặp đôi tại Úc xem việc sống chung là một bước tiến quan trọng trong quá trình tìm hiểu, có thể dẫn đến hôn nhân.
Dù lý do là gì, các quyền và nghĩa vụ pháp lý sẽ dần hình thành theo thời gian trong một mối quan hệ sống chung. Nếu chờ đến khi chia tay mới tìm hiểu những quyền này, bạn có thể hoàn toàn không chuẩn bị trước khi những tình huống bất ngờ xảy ra.
Pháp Luật Quy Định Gì Về Việc Sống Chung Tại Perth
Đạo luật Gia đình 1975 điều chỉnh quyền của các cặp đôi sống chung trên toàn nước Úc. Riêng tại Tây Úc (Western Australia), các cặp đôi chung sống như vợ chồng còn chịu sự điều chỉnh của Đạo luật Tòa án Gia đình 1997 (WA) (Family Court Act 1997 (WA)), điều này tạo ra một số khác biệt quan trọng so với các bang khác. Nếu bạn là một cặp đôi chung sống như vợ chồng đang sống tại Perth, Tòa án Gia đình Tây Úc (Family Court of Western Australia) là cơ quan có thẩm quyền giải quyết các vấn đề liên quan đến tài sản và tài chính. Vì vậy, cần hiểu rằng các quy định pháp luật tại đây không hoàn toàn giống với các bang như New South Wales hoặc Victoria.
Điều 50 của Đạo luật Gia đình đề cập đến việc tái sống chung sau khi ly hôn. Nếu việc hòa giải và quay lại sống chung không thành công trong vòng ba tháng, điều này sẽ không ảnh hưởng đến tổng thời gian ly thân trước đó.
Việc sống chung cũng có thể ảnh hưởng đến các vụ việc xác định quan hệ cha con. Điều 69Q của Đạo luật quy định về suy đoán quan hệ cha con do việc sống chung, điều này có liên quan đến các quyết định về trợ cấp nuôi con và quyền nuôi con, khi tòa án cần xác định ai là cha ruột của đứa trẻ.
Tôi Có Thể Hợp Pháp Hóa Mối Quan Hệ Chung Sống Như Vợ Chồng Của Mình Không?
Có. Tại Tây Úc (Western Australia), bạn có thể đăng ký mối quan hệ chung sống như vợ chồng (de facto) của mình để được pháp luật chính thức công nhận. Ngoài việc giúp mối quan hệ của bạn được công nhận về mặt pháp lý, việc đăng ký còn có nhiều lợi ích quan trọng khác, chẳng hạn như hỗ trợ việc lập di chúc, sắp xếp quỹ hưu trí và các thỏa thuận tài chính khác dành cho người bạn đời chung sống như vợ chồng. Việc đăng ký mối quan hệ cũng có thể tránh những sự mơ hồ về pháp lý như trường hợp đã xảy ra trong vụ Weldon & Levitt.
Sống Chung So Với Hôn Nhân: Những Khác Biệt Pháp Lý Quan Trọng
Sống chung và hôn nhân có một số điểm tương đồng. Cả hai đều liên quan đến các vấn đề như trách nhiệm về nợ, phân chia tài sản, nghĩa vụ cấp dưỡng và các thỏa thuận liên quan đến con cái. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những khác biệt quan trọng:
Về các thủ tục chính thức: Các cặp vợ chồng phải xin giấy phép kết hôn. Trong khi đó, các cặp đôi sống chung không cần thực hiện thủ tục pháp lý hay chính thức nào để bắt đầu sống cùng nhau.
Về việc chấm dứt mối quan hệ: Việc kết thúc một cuộc hôn nhân tại Úc đòi hỏi thủ tục chính thức nộp đơn ly hôn hoặc hủy hôn. Các cặp đôi sống chung đã đăng ký mối quan hệ của mình cần hủy bỏ việc đăng ký đó, và quy trình này có thể ít mang tính hình thức hơn, tùy thuộc vào các điều khoản của Thỏa thuận Chung Sống nếu có.
Về hậu quả khi một bên qua đời: Nếu một người trong cuộc hôn nhân qua đời mà không để lại di chúc, người vợ hoặc chồng còn sống thường sẽ được thừa kế một phần tài sản của người đã mất. Trong trường hợp sống chung, nếu không có di chúc, người bạn đời có thể không có quyền thừa kế tự động, điều này có thể khiến người còn sống rơi vào tình huống pháp lý rất khó khăn.
Các cặp đôi sống chung có thể không được hưởng các biện pháp bảo vệ pháp lý giống như các cặp vợ chồng, chẳng hạn như quyền lợi về y tế hoặc thuế. Các cặp đôi sống chung thường phải tự thiết lập các thỏa thuận riêng liên quan đến việc phân chia tài sản và quyền nuôi con, trong khi các cặp vợ chồng đã có các quy định pháp luật sẵn có điều chỉnh những vấn đề này. Nhìn chung, theo pháp luật Úc hiện hành, các cặp vợ chồng đã kết hôn thường có mức độ bảo vệ pháp lý mạnh hơn.
Bảo Vệ Quyền Lợi Của Bạn Bằng Thỏa Thuận Sống Chung
Thỏa thuận sống chung là một hợp đồng giữa hai người chưa kết hôn nhưng đang sống cùng nhau, quy định rõ quyền và trách nhiệm của mỗi bên. Thỏa thuận này nêu rõ cách phân chia tài sản của cặp đôi nếu họ chia tay, đồng thời giúp bảo vệ tài sản và tránh những tổn thất về cảm xúc cũng như tài chính do các tranh chấp khi mối quan hệ tan vỡ.
Nhiều cặp đôi sống chung lựa chọn ký kết thỏa thuận tài chính để bảo vệ tài sản của mình, đặc biệt vì quyền pháp lý của các cặp đôi sống chung có thể khác nhau đáng kể giữa các khu vực pháp lý, điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến trách nhiệm tài chính và trách nhiệm đối với con cái.
Thỏa thuận này là một dạng Thỏa thuận Tài chính Ràng buộc (BFA), được điều chỉnh theo Điều 90UB và 90UC của Đạo luật Gia đình 1975. Thỏa thuận sống chung có thể bao gồm một phần hoặc toàn bộ tài sản và các khoản nợ của mỗi bên, bao gồm:
- Tài sản riêng: Tài sản hoặc vật sở hữu thuộc về một người và người đó vẫn giữ toàn bộ quyền sở hữu sau khi chia tay
- Tài sản chung: Tài sản hoặc vật sở hữu chung của hai bên sẽ được phân chia theo thỏa thuận sau khi chia tay
- Nghĩa vụ nợ: Các khoản nợ chung mà cả hai bên phải chịu trách nhiệm nếu chia tay, chẳng hạn như các khoản vay đồng ký
- Trợ cấp cho bạn đời: Khoản hỗ trợ tài chính mà một bên có thể phải trả cho bên còn lại, thường dành cho người gặp khó khăn về tài chính
Bạn có thể lập thỏa thuận chung sống bằng cách hoàn thành bảng câu hỏi do dịch vụ pháp lý cung cấp, giúp quá trình này trở nên dễ tiếp cận hơn so với nhiều người nghĩ. Các cặp đôi sống chung không bắt buộc phải ký thỏa thuận này, nhưng việc thực hiện sớm có thể giúp làm rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trước khi phát sinh tranh chấp lớn.
Thỏa thuận chung sống là văn bản có giá trị pháp lý ràng buộc và được tòa án công nhận nếu được thực hiện đúng quy trình. Cả hai bên phải nhận được tư vấn pháp lý độc lập trước khi ký, và mỗi bên phải có luật sư riêng ký vào Giấy chứng nhận tư vấn pháp lý độc lập (Certificate of Independent Legal Advice). Thỏa thuận chung sống giúp bảo vệ quyền lợi của cả hai bên, đảm bảo rằng một số tài sản nhất định vẫn thuộc về cá nhân trong trường hợp chia tay.
Lệnh Tài Chính Đối Với Tài Sản Sau Khi Ly Thân
Tòa án Gia đình chỉ có thể đưa ra lệnh phân chia tài sản nếu tòa án xác định rằng mối quan hệ chung sống như vợ chồng (de facto) thực sự tồn tại. Ngoài ra, ít nhất một trong các điều kiện sau phải được đáp ứng:
- Bạn đã ở trong mối quan hệ chung sống như vợ chồng ít nhất hai năm
- Có mối quan hệ tình cảm hoặc tình dục và một mức độ phụ thuộc tài chính giữa hai bên
- Bạn và bạn đời có con chung
- Mối quan hệ của bạn đã được đăng ký hợp pháp
- Có sự công nhận rằng một trong hai bên đã có đóng góp đáng kể, và việc không ban hành lệnh của tòa án sẽ dẫn đến sự bất công nghiêm trọng
Các cặp đôi sống chung có thể tự thỏa thuận cách phân chia tài sản và các khoản nợ chung khi chia tay. Nếu đạt được thỏa thuận, họ có thể nộp đơn xin lệnh đồng thuận) tại Tòa án Gia đình Tây Úc (Family Court of Western Australia), từ đó tránh hoàn toàn việc tranh tụng tại tòa.
Điều quan trọng cần lưu ý là để yêu cầu phân chia tài sản tại Tây Úc (WA), bạn phải thực hiện trong thời hạn hai năm kể từ ngày ly thân.
Vấn Đề Trợ Cấp Sau Khi Ly Thân
Các cặp đôi chung sống có thể có nghĩa vụ thanh toán các khoản cấp dưỡng sau khi mối quan hệ kết thúc. Những người trong mối quan hệ chung sống như vợ chồng (de facto) có thể nộp đơn xin cấp dưỡng nếu họ không thể tự nuôi sống bản thân một cách đầy đủ. Việc đơn xin này có thành công hay không sẽ phụ thuộc vào nhu cầu của bạn và khả năng chi trả của người bạn đời cũ.
Tòa án sẽ xem xét các yếu tố bao gồm:
- Độ tuổi
- Thu nhập, tài sản và các nguồn lực tài chính
- Khả năng làm việc: Bao gồm việc liệu mối quan hệ có ảnh hưởng đến khả năng kiếm tiền của một bên hay không
Cần lưu ý rằng người bạn đời cũ của bạn không bắt buộc phải trả tiền cấp dưỡng nếu họ không có khả năng thực hiện việc đó một cách hợp lý, và bên yêu cầu cấp dưỡng cũng không mặc nhiên được nhận khoản tiền này mà không qua quá trình chứng minh nhu cầu.
Vì Sao Các Cặp Đôi Cần Luật Sư Ly Thân
JB Solicitors có thể giúp bạn hiểu mọi điều cần biết về việc sống chung và mối quan hệ chung sống như vợ chồng (de facto). Việc sống chung không được pháp luật công nhận là hôn nhân tại nhiều khu vực pháp lý, điều này ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ pháp lý của các bên theo những cách mà nhiều người không lường trước cho đến khi đã quá muộn. Tư vấn pháp lý độc lập là rất quan trọng để cả hai bên có cơ hội đầy đủ trình bày quan điểm của mình và hiểu rõ những gì họ đang ký kết.
Đội ngũ luật sư gia đình giàu kinh nghiệm của chúng tôi có thể hỗ trợ bạn với mọi vấn đề liên quan đến phân chia tài sản và việc ký kết các thỏa thuận pháp lý với người bạn đời sống chung của bạn. Chúng tôi cũng có thể bảo vệ quyền lợi pháp lý của bạn nếu bạn đang trải qua một quá trình ly thân khó khăn. Dù bạn đang muốn thiết lập một thỏa thuận chung sống ngay hôm nay, hay bạn cần luật sư ly thân giàu kinh nghiệm tại NSW để hướng dẫn bạn trong tranh chấp về tài sản hoặc cấp dưỡng, chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ.
Hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay nếu bạn muốn được tư vấn về việc soạn thảo thỏa thuận chung sống hoặc thỏa thuận tài chính ràng buộc của riêng bạn.
Các Câu Hỏi Thường Gặp
Sự khác biệt giữa mối quan hệ chung sống như vợ chồng (de facto) và việc sống chung tại WA là gì?
Sống chung là sự sắp xếp giữa hai người có quan hệ tình cảm sống chung với nhau nhưng chưa kết hôn. Mối quan hệ chung sống như vợ chồng (de facto) là một hình thức sống chung được pháp luật công nhận, trong đó cặp đôi sống chung trên cơ sở đời sống gia đình thực sự. Không phải tất cả các cặp đôi sống chung đều tự động đáp ứng ngưỡng pháp lý để được xem là mối quan hệ chung sống như vợ chồng theo luật của WA.
Tôi có cần thỏa thuận chung sống nếu tôi đang sống với bạn đời của mình không?
Các cặp đôi sống chung thường không bắt buộc phải ký thỏa thuận chung sống, nhưng việc này được khuyến nghị mạnh mẽ. Thỏa thuận chung sống quy định quyền và nghĩa vụ của mỗi bên, đồng thời bảo vệ tài sản, giúp tránh những tổn thất về tình cảm và tài chính nếu mối quan hệ tan vỡ.
Tôi có bao lâu để nộp đơn yêu cầu phân chia tài sản sau khi ly thân?
Tại Tây Úc (WA), thông thường bạn có hai năm kể từ ngày ly thân với bạn đời de facto để nộp đơn yêu cầu phân chia tài sản tại Tòa án Gia đình. Điều quan trọng là tìm kiếm tư vấn pháp lý từ các luật sư ly thân tại NSW càng sớm càng tốt để tránh bỏ lỡ thời hạn này.
Các cặp đôi de facto tại WA có thể xin lệnh đồng thuận mà không cần ra tòa không?
Có. Nếu cả hai bên đồng ý về cách phân chia tài sản và các thỏa thuận liên quan đến con cái, họ có thể nộp đơn xin lệnh đồng thuận tại Tòa án Gia đình Tây Úc. Những lệnh này có hiệu lực pháp lý giống như lệnh của tòa án sau phiên xét xử, nhưng không cần tiến hành tranh tụng tại tòa.
Tòa án Gia đình xem xét những yếu tố nào khi phân chia tài sản sau khi các cặp đôi de facto ly thân?
Tòa án xem xét cả đóng góp tài chính và phi tài chính của mỗi bên trong suốt mối quan hệ, bao gồm đóng góp trong gia đình như nội trợ và chăm sóc con cái. Tòa án cũng xem xét nhu cầu trong tương lai của mỗi bên khi quyết định việc phân chia tài sản công bằng và hợp lý.
Thỏa thuận Tài chính Ràng buộc là gì và nó liên quan như thế nào đến thỏa thuận chung sống?
Thỏa thuận sống chung là một loại Thỏa thuận Tài chính Ràng buộc (Binding Financial Agreement – BFA) được quy định theo Điều 90UB và 90UC của Đạo luật Gia đình 1975. Đây là văn bản có tính ràng buộc pháp lý được tòa án công nhận, với điều kiện cả hai bên phải nhận được tư vấn pháp lý độc lập trước khi ký, và luật sư của mỗi bên phải ký Giấy Chứng Nhận Tư Vấn Pháp Lý Độc Lập (Certificate of Independent Legal Advice).
Các bậc cha mẹ sống chung có thể thỏa thuận về việc sắp xếp liên quan đến con cái trong thỏa thuận chung sống không?
Thỏa thuận chung sống có thể bao gồm các điều khoản liên quan đến hỗ trợ tài chính cho con phụ thuộc, bao gồm con ruột hoặc con nuôi mà cha mẹ có nghĩa vụ pháp lý phải hỗ trợ. Tuy nhiên, mọi thỏa thuận liên quan đến việc nuôi dạy con cái phải luôn đặt lợi ích tốt nhất của trẻ lên hàng đầu, và có thể được Tòa án Gia đình xem xét lại.
Tôi nên làm gì trước tiên nếu đang ly thân với bạn đời de facto?
Bước đầu tiên là tìm kiếm tư vấn pháp lý độc lập từ các luật sư ly thân tại NSW càng sớm càng tốt. Luật sư gia đình có thể tư vấn cho bạn về quyền của bạn liên quan đến phân chia tài sản, cấp dưỡng và các thỏa thuận liên quan đến con cái, đồng thời giúp bạn tránh những sai lầm tốn kém trong giai đoạn vốn đã khó khăn này.
